Wieczorem (polskiego czasu) 12 czerwca 2026 roku najpotężniejszy model AI na rynku przestał działać. Rząd Stanów Zjednoczonych wysłał list do firmy Anthropic.
Co się właściwie wydarzyło
Rząd USA wydał dyrektywę eksportową nakazującą Anthropic zawieszenie dostępu do dwóch najpotężniejszych modeli, Fable 5 oraz Mythos 5, dla każdego obcokrajowca, zarówno na terenie Stanów, jak i poza nimi. Ponieważ nie da się tego egzekwować wybiórczo, Anthropic wyłączył oba modele dla wszystkich. Pozostałe modele firmy działają normalnie.
Powodem ma być kwestia bezpieczeństwa narodowego. Rząd twierdzi, że znalazł sposób na obejście zabezpieczeń Fable 5, czyli tak zwany jailbreak. Anthropic obejrzał demonstrację i nie zgodził się z oceną zagrożenia, wskazując, że technika ujawniła garść drobnych, znanych już wcześniej podatności, które inne powszechnie dostępne modele potrafią znaleźć samodzielnie. Anthropic stosuje się do nakazu, jednocześnie publicznie się z nim nie zgadzając, i deklaruje, że pracuje nad przywróceniem dostępu tak szybko, jak to możliwe. W chwili pisania tego tekstu nie ma żadnego konkretnego terminu.
Testowałem Fable 5 na żywo, po polsku
Od dwóch dni prowadzę serię na YouTube, w której sprawdzam Fable 5 i modele klasy Mythos na realnych zadaniach, po polsku, tak jak korzystałaby z nich faktyczna polska firma.
Cała playlista z testami Fable 5 i Mythos znajduje się tutaj.
Model, z którym nagrywałem kilka godzin temu, nie jest już dostępny.
Właśnie dlatego europejskie i polskie modele mają znaczenie
Spora część tego, co sprzedaje się jako rewolucja, jest bliższa przydatnemu usprawnieniu. Ale jest pewien haczyk. Nawet jeśli AI okaże się o połowę mniej ważne, niż twierdzą najgłośniejsze głosy, i tak nie chcesz sytuacji, w której jeden obcy rząd może wyłączyć Twoje najważniejsze narzędzie jednym listem. To się właśnie wydarzyło.
Dlatego europejskie modele, takie jak Mistral, oraz polskie modele, takie jak PLLuM i Bielik, nie są ciekawostką ani patriotycznym projektem na boku. Są naszą „polisą ubezpieczeniową”. Trzymają możliwości w jurysdykcji, którą da się realnie zrozumieć, pod regułami, na które masz jakiś wpływ. Nie muszą dziś wygrywać każdego benchmarku. Muszą istnieć, działać wystarczająco dobrze do realnych zadań i być dostępne wtedy, gdy modele z nagłówków gasną. Niezawodny model, do którego zawsze masz dostęp, bije genialny model, który może zniknąć z dnia na dzień.
Będę informować na bieżąco
Ta historia rozwija się szybko. Anthropic obiecał więcej szczegółów w ciągu dwudziestu czterech godzin, sytuacja może się zmienić, zanim przeczytasz ten tekst, a szersze pytanie o to, kto ma prawo wyłączać modele AI, nie zniknie. Będę to opisywać dalej: wpisy na blogu tutaj oraz materiały na kanale YouTube.
Jeden zablokowany model nie zatrzymuje pracy
Chcę postawić sprawę jasno. Jeden model wyłączony z sieci nie zatrzymuje moich szkoleń z AI, pracy doradczej ani żadnego z projektów, które prowadzę z klientami.
Więcej już wkrótce.